Asgari Kurumlar Vergisi Nedir? Hesaplama, Kapsam ve Örnekler

Yıllarca vergi teşviki, Ar-Ge indirimi veya yatırım katkısı gibi avantajlardan yararlanarak standart kurumlar vergisini minimize eden şirketler artık yeni bir gerçeklikle yüzleşmek zorunda: Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi.

7524 Sayılı Kanun ile Türk vergi mevzuatına giren bu düzenleme, kurumların ne kadar indirim ve istisnadan yararlanırsa yararlansın belirli bir taban verginin altına düşememesini güvence altına alıyor. 2025 yılı kazançlarına ilk kez uygulanacak olan bu vergi, Nisan 2026'da verilecek kurumlar vergisi beyannamelerinde de doğrudan etkisini gösterecek.

Bu rehberde asgari kurumlar vergisini, hesaplama yöntemini, kimlerin kapsama girdiğini ve kimler muaf olduğunu, örnek hesaplamalarla birlikte kapsamlı biçimde ele alıyoruz.

Asgari Kurumlar Vergisi Nedir?

Yurt içi asgari kurumlar vergisini kısaca şöyle tanımlayabiliriz: Kurumlar vergisi oranı kullanılarak hesaplanan kurumlar vergisinin, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10'undan az olamaması şeklinde uygulanan bir taban vergi müessesesidir.

Hukuki dayanağını Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 32/C maddesinden alan bu sistem, 7524 Sayılı Torba Yasa ile 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmak üzere hayata geçirilmiştir.

Düzenlemenin temel amacı açıktır: Çok sayıda istisna, indirim ve teşvikten yararlanarak vergi yükünü sıfıra yaklaştıran veya çok düşük düzeyde vergi ödeyen kurumların vergi tabanına dahil edilmesi ve vergi adaletinin sağlanmasıdır. Kar eden ancak vergi ödemeyen yapıların önüne geçmek için tasarlanmış bu düzenleme, 2026 yılı itibarıyla tam kapasite ile uygulanmaktadır.

Türkiye'deki Asgari Kurumlar Vergisi Türleri

Türk vergi sisteminde iki farklı asgari kurumlar vergisi uygulaması bulunmaktadır:

1. Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi (KVK Madde 32/C) Türkiye'deki tüm kurumlar vergisi mükelleflerini kapsayan ve indirim-istisnalar öncesi kurum kazancının %10'u oranında uygulanan taban vergidir. Bu yazının odak noktasıdır.

2. Küresel Asgari Tamamlayıcı Kurumlar Vergisi OECD ve G20 çerçevesinde yürütülen BEPS Projesi'nin bir sonucu olarak hayata geçirilmiştir. Yıllık konsolide hasılatı 750 milyon Euro'yu aşan çok uluslu işletme gruplarının bağlı işletmelerini kapsar; uygulanan oran %15'tir.

Bu iki düzenlemeyi birbirine karıştırmamak önemlidir. Küresel asgari vergi yalnızca dev çok uluslu şirketleri etkilerken, yurt içi asgari vergi KOBİ dahil tüm kurumlar vergisi mükelleflerini ilgilendirir.

Asgari Kurumlar Vergisi Oranı

Yurt içi asgari kurumlar vergisi oranı %10'dur. Bu oran, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancı üzerine uygulanır ve hesaplanan kurumlar vergisiyle kıyaslanır.

Hesaplama kuralı şudur: Normal hükümler çerçevesinde hesaplanan kurumlar vergisi ile asgari kurumlar vergisi karşılaştırılır; yüksek olan tutar tahakkuka esas alınır.

Asgari Kurumlar Vergisi Kimler İçin Geçerlidir?

Asgari kurumlar vergisinin mükellefleri, Kurumlar Vergisi Kanunu'nda sayılan mükelleflerdir. Bu kapsamda:

• Sermaye şirketleri (anonim ve limited şirketler)
• Kooperatifler
• İktisadi kamu kuruluşları
• Dernek veya vakıflara ait iktisadi işletmeler
• İş ortaklıkları
• Türkiye'de elde ettikleri kazançlarını kurumlar vergisi beyannamesiyle beyan etmek zorunda olan dar mükellef kurumlar

hepsi asgari kurumlar vergisi kapsamındadır.

Kimler Asgari Kurumlar Vergisinden Muaftır?

Yeni Kurulan İşletmeler (3 Yıl Muafiyeti) İlk defa faaliyete başlayan kurumlar hakkında faaliyete başlandığı hesap döneminden itibaren üç hesap dönemi boyunca yurt içi asgari kurumlar vergisi uygulanmaz.

Örneğin: 2025 hesap döneminde kurulan bir şirket 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde asgari kurumlar vergisi uygulamasına tabi olmayacaktır. 2024 yılında kurulan bir şirket için ise 2025 ve 2026 hesap dönemlerinde asgari vergi uygulanmayacaktır.

Ancak birleşme, devir, tür değişikliği ile kısmi ve tam bölünme suretiyle kurulan şirketler ilk defa faaliyete başlayan şirket olarak kabul edilmez; bu nedenle söz konusu muafiyetten yararlanamaz.

Hasılat Esasına Göre Vergilendirilen Mükellefler Gelir Vergisi Kanunu'nun 113. maddesi kapsamında hasılat esasına göre vergilendirilen kurumlar vergisi mükellefleri hakkında asgari vergi uygulanmaz.

Kurumlar Vergisinden Muaf Kurumlar Kurumlar vergisinden muaf olan mükellefler için asgari vergi hükümleri de uygulanmaz.

Asgari Kurumlar Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Hesaplama süreci iki aşamadan oluşur:

1. Asgari Kurumlar Vergisi Matrahının Belirlenmesi

Matrah şu formülle hesaplanır:

Kurum Kazancı = Ticari Bilanço Kârı + Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler (KKEG) − Kanunda Sayılan İstisna ve İndirimler

Asgari Kurumlar Vergisi = Kurum Kazancı × %10

2. Karşılaştırma ve Tahakkuk

Normal hükümlere göre hesaplanan kurumlar vergisi ile asgari kurumlar vergisi kıyaslanır. Yüksek olan tutar tahakkuka esas alınır.

Asgari Kurumlar Vergisi Matrahından Düşülebilen İstisna ve İndirimler

Kanun koyucu bazı istisna ve indirimlerin asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmesine izin vermiştir. Bunların başında şunlar gelir:

• Tam mükellef kurumlardan elde edilen iştirak kazançları istisnası (KVK Md. 5/1-a)
• Emisyon primi kazanç istisnası (KVK Md. 5/1-ç)
• Yatırım fon ve ortaklıklarının kazanç istisnası (KVK Md. 5/1-d) — taşınmazlardan elde edilenler hariç
• Türk Uluslararası Gemi Sicili'ne kayıtlı gemilerin işletilmesinden elde edilen kazanç istisnası
• Serbest Bölgeler Kanunu kapsamındaki kazanç istisnası
• Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki kazanç istisnası
• Girişim sermayesi fonu indirimi

Asgari Kurumlar Vergisi Matrahından Düşülemeyen Unsurlar

Diğer taraftan, bazı yaygın indirim ve istisnaların asgari kurumlar vergisi matrahından düşülmesine izin verilmemektedir. En dikkat çekici olanlar:

• Ar-Ge indirimi
• Nakdi sermaye faiz indirimi
• 2 Ağustos 2024 tarihinden sonra alınan yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi uygulaması

Geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından indirilip indirilemeyeceği ise önemli bir tartışma konusu olmuştur. Danıştay 3. Dairesi, Maliye'nin geçmiş yıl zararlarının asgari kurumlar vergisi matrahından düşülemeyeceğine ilişkin düzenleme için yürütmenin durdurulmasına karar vermiştir. Bu karar geçerliliğini koruduğu sürece mükelleflerin geçmiş yıl zararlarını asgari vergi matrahından indirmeleri mümkün olabilmektedir. Bu nedenle söz konusu konunun takip edilmesi ve mali müşavirle koordineli hareket edilmesi kritik önem taşımaktadır.

Pratik Hesaplama Örnekleri

Örnek 1 — Basit Durum (Asgari Vergi Uygulanmaz)

(A) A.Ş.'nin 2025 hesap dönemine ilişkin ticari bilanço kârı 1.000.000 TL, kanunen kabul edilmeyen gideri 200.000 TL'dir. İndirim ve istisna bulunmamaktadır.

• Kurum Kazancı: 1.000.000 + 200.000 = 1.200.000 TL
• Asgari Kurumlar Vergisi (%10): 120.000 TL
• Hesaplanan Kurumlar Vergisi (%25): 1.200.000 × %25 = 300.000 TL
• Karşılaştırma: 300.000 TL > 120.000 TL

Hesaplanan kurumlar vergisi asgari vergiden yüksek olduğundan ödenecek vergi 300.000 TL olarak belirlenir. Asgari vergi devreye girmez.

Örnek 2 — Asgari Vergi Devreye Girer

Bir şirketin indirim ve istisnalar dahil kurum kazancı 5.000.000 TL, ancak yoğun Ar-Ge indirimi ve diğer indirimlerle beyan ettiği matrah 1.500.000 TL olsun.

• Hesaplanan Kurumlar Vergisi (%25): 1.500.000 × %25 = 375.000 TL
• Asgari Kurumlar Vergisi Matrahı: 5.000.000 TL (indirimler düşülmeden önceki kazanç)
• Asgari Kurumlar Vergisi (%10): 500.000 TL
• Karşılaştırma: 500.000 TL > 375.000 TL

Hesaplanan kurumlar vergisi (375.000 TL) asgari kurumlar vergisinin altında kaldığı için 500.000 TL ödenmek zorundadır.

Örnek 3 — Teşvik Belgesinin Tarih Etkisi

İlgili kurumun 2025 yılı için ticari bilanço kârı 8.000.000 TL, KKEG tutarı 1.000.000 TL ve kullanılabilir yatırıma katkı tutarı 1.500.000 TL'dir. Teşvik belgesi 2 Ağustos 2024 sonrasında alınmıştır.

• Kurum Kazancı: 8.000.000 + 1.000.000 = 9.000.000 TL
• Teşvik belgesi 2 Ağustos 2024 sonrası alındığından 1.500.000 TL matrahtan düşülemez
• Asgari Kurumlar Vergisi (%10): 9.000.000 × %10 = 900.000 TL
• Hesaplanan Kurumlar Vergisi: 750.000 TL
• Ödenecek vergi: 900.000 TL (asgari vergi yüksek)

Görüldüğü üzere, 2 Ağustos 2024 tarihinden sonra alınan yatırım teşvik belgelerinde kullanılan katkı tutarları asgari vergi hesaplamasında dikkate alınmadığından ek vergi yükü ortaya çıkmaktadır.

İndirimli Kurumlar Vergisi Uygulayan Şirketler İçin Özel Durum

Payları BİST'te ilk defa işlem görmek üzere en az %20 oranında halka arz edilen kurumlar, ihracat yapan kurumlar ve sanayi sicil belgesine sahip olup fiilen üretim yapan kurumlar için indirimli kurumlar vergisi oranları uygulanmaktadır. Bu uygulamalar nedeniyle ödenmeyen fark vergiler, asgari vergi hesaplaması nedeniyle ödenmesi gereken kurumlar vergisinden düşülebilmektedir.

Kısaca:

• İhracat kazançlarına uygulanan 5 puan indirim
• Üretim faaliyeti kazançlarına uygulanan 1 puan indirim
• İlk defa halka açılan şirketlere uygulanan 2 puan indirim

bu teşvikler asgari vergi hesabında da korunur.

Geçici Vergi Dönemlerinde Uygulama

2025 yılı itibarıyla asgari kurumlar vergisi hesaplamaları yalnızca yıllık beyannamelerle sınırlı değildir; geçici vergi dönemlerinde de yapılmaktadır. GİB'in e-beyanname sistemine eklenen "Yurt İçi Asgari Geçici Vergi" kulakçığı sayesinde geçici vergi beyannamelerinde de bu hesaplama otomatik olarak yapılmaktadır.

Asgari Kurumlar Vergisi ile Normal Kurumlar Vergisi Karşılaştırması

2025 Beyanname Süreci ve 2026 Yılı Uygulaması

2025 hesap dönemine ait kurum kazançlarına ilk kez uygulanan asgari kurumlar vergisi, 1 Nisan – 30 Nisan 2026 tarihleri arasında verilecek yıllık kurumlar vergisi beyannamelerinde hesaplanmak zorundadır. GİB tarafından yayımlanan güncel rehber, mükelleflerin beyanname aşamasında hata yapmaması için mükellefiyet kapsamı, hesaplama yöntemi ve enflasyon düzeltmesinin etkisi gibi başlıkları detaylandırmaktadır.

İşletmelerin ödenecek vergilerini sadece standart kurumlar vergisi oranıyla değil, asgari vergi eşiğiyle de kıyaslamaları artık zorunludur.

Asgari Kurumlar Vergisi ve Muhasebe Süreçleri

Yurt içi asgari kurumlar vergisi özellikle holding yapıları, Ar-Ge merkezleri ve yatırım teşvikli şirketler için karmaşık bir hesaplama süreci gerektirmektedir. Hatalı matrah tespiti, vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi risklerini beraberinde getirir.

Muhasebe kayıtlarının doğru tutulması, ticari bilanço kârının ve KKEG'lerin eksiksiz izlenmesi bu hesaplama sürecinin temelini oluşturur. Faturaport gibi ön muhasebe çözümleri, işletmelerin gelir-gider kayıtlarını düzenli tutmasına ve mali müşavirleriyle koordineli çalışmasına zemin hazırlar.

Sık Sorulan Sorular

Asgari kurumlar vergisi ne zaman başladı? 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren elde edilen kazançlara uygulanmaya başlanmıştır. İlk kez 2025 hesap dönemi için verilecek Nisan 2026 beyannamelerinde hesaplanacaktır.

Yeni kurulan şirketler asgari kurumlar vergisi öder mi? Hayır. İlk defa faaliyete başlayan kurumlar, faaliyete başladıkları dönemden itibaren 3 hesap dönemi boyunca asgari kurumlar vergisi ödemez. Ancak birleşme, devir veya bölünme yoluyla kurulan şirketler bu muafiyetten yararlanamaz.

Zarar eden şirketler de asgari vergi öder mi? Ticari bilanço zararı olan ancak KKEG nedeniyle pozitif kurum kazancı oluşan şirketler asgari vergi kapsamına girebilir. Ticari bilanço zararı + KKEG toplamı pozitifse, bu matrah üzerinden %10 hesaplama yapılır.

Yatırım teşvik belgesi olan şirketleri nasıl etkiliyor? 2 Ağustos 2024 tarihinden önce alınan teşvik belgeleri kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi hakları korunmaktadır. Bu tarihten sonra alınan teşvik belgelerindeki katkı tutarları ise asgari vergi matrahından düşülemez; bu nedenle ek vergi yükü ortaya çıkabilir.

Asgari kurumlar vergisi geçici vergide de hesaplanıyor mu? Evet. Asgari kurumlar vergisi hesaplamaları geçici vergi dönemlerinde de yapılmakta; e-beyanname sistemine eklenen "Yurt İçi Asgari Geçici Vergi" bölümünde otomatik hesaplama sağlanmaktadır.

Sonuç

Yurt içi asgari kurumlar vergisi, Türk vergi sistemine dahil olan ve 2025 kazançlarından itibaren uygulamaya giren önemli bir düzenlemedir. Teşvik, indirim veya istisnalarla kurumlar vergisi yükünü minimize eden şirketler artık %10'luk bir taban verginin altına düşemiyor.

Bu düzenleme; vergi planlamasını zorlaştırmakla birlikte vergi adaletini güçlendirmekte, vergi tabanını genişletmekte ve kamu gelirlerini güvence altına almayı hedeflemektedir. Özellikle Ar-Ge merkezleri, yatırım teşvikli şirketler ve holding yapıları için hesaplama karmaşıklığı artmıştır. Doğru matrah tespiti ve beyanname uyumu için mali müşavirle koordineli çalışmak her zamankinden daha kritik bir önem taşımaktadır.