Şirketlerde Amortisman Ayırma: Normal Amortisman mı, Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) mi?

Şirket Yatırımlarında Vergi Kalkanı: Amortisman Nedir?

İşletmeler faaliyetlerini sürdürmek için bilgisayar, sunucu, ofis mobilyası, makine veya araç gibi duran varlıklar (demirbaşlar) satın alır. Ancak Vergi Usul Kanunu (VUK) gereğince, satın alınan bu iktisadi kıymetlerin bedeli satın alındığı yıl tek seferde doğrudan gider yazılamaz; varlığın yıpranma payına göre yıllara bölünerek parça parça giderleştirilir. Bu işleme Amortisman Ayırma denir.

Şirketlerin en çok ikilemde kaldığı nokta; her yıl eşit tutarda gider yazılan Normal Amortisman Yöntemi ile ilk yıllarda çok daha yüksek gider yazılmasını sağlayan Azalan Bakiyeler (Hızlandırılmış) Yöntemi arasında yapılacak tercihtir.

Normal ve Azalan Bakiyeler Yöntemi Karşılaştırma Tablosu

100.000 TL'lik bir makine için iki yöntemin somut hesaplama farkı nedir?

Faydalı ömrü 5 yıl olan 100.000 TL değerindeki bir üretim makinesini inceleyelim:

• Normal Amortisman (%20): Her yıl sabit olarak 20.000 TL amortisman gideri yazılır. 5 yılın sonunda 100.000 TL tamamlanır.
• Azalan Bakiyeler Yöntemi (%40):
  • 1. Yıl: 100.000 x 0,40 = 40.000 TL gider yazılır. (Kalan Değer: 60.000 TL)
  • 2. Yıl: 60.000 x 0,40 = 24.000 TL gider yazılır. (Kalan Değer: 36.000 TL)
  • 3. Yıl: 36.000 x 0,40 = 14.400 TL gider yazılır. (Kalan Değer: 21.600 TL)
  • 4. Yıl: 21.600 x 0,40 = 8.640 TL gider yazılır. (Kalan Değer: 12.960 TL)
  • 5. Yıl (Son Yıl): Kalan bakiyenin tamamı olan 12.960 TL tek seferde gider yazılır.

Görüldüğü üzere azalan bakiyeler yönteminde işletme ilk 2 yılda toplam 64.000 TL gider yazarak vergi matrahını hızla düşürmüş ve ciddi bir nakit tasarrufu sağlamıştır.

2026 yılı için demirbaşları doğrudan gider yazma sınırı ne kadardır?

Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği uyarınca, 2026 takvim yılı için satın alınan alet, edevat, mefruşat ve demirbaş bedeli KDV hariç 12.000 TL'yi aşmıyorsa, amortismana tabi tutulmadan doğrudan satın alındığı ayda gider yazılabilir. Ancak iktisadi bütünlük arz eden demirbaşlar (örneğin 10 adet sandalye alımı) parça başı sınıra bakılmaksızın toplam tutar üzerinden amortismana tabi tutulur.

Binek otomobillerde amortisman ayırma kuralları farklı mıdır?

Evet. Şirket adına alınan binek araçlarda Gelir Vergisi Kanunu 40. maddesi uyarınca amortisman gider kısıtlaması uygulanır. Her yıl Resmi Gazete'de yayımlanan tavan tutarların üzerindeki araç alımlarında, tavanı aşan kısma ait amortismanlar Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) olarak kaydedilir. Ayrıca binek araçlarda sadece yıl değil, aracın alındığı aydan itibaren kalan aylar için "Kıst Amortisman" hesaplanır.

Şirketlerin Seçim Yaparken İzlemesi Gereken 3 Strateji

1. İlk Yıllarda Yüksek Kâr Bekliyorsanız: Bu yıl kârlılığınız yüksekse ve acil vergi kalkanına ihtiyacınız varsa mutlaka Azalan Bakiyeler Yöntemini seçin.
2. Yeni Kurulduysanız ve Henüz Kârınız Yoksa: İlk yıllarda zaten vergi matrahınız düşük olacağından Normal Amortisman Yöntemini seçerek gider hakkınızı gelecekteki kârlı yıllara dengeli yayın.
3. Dönüş Kuralını Unutmayın: Azalan bakiyelerle başlayıp işler yavaşladığında normal amortismana dönebilirsiniz; ancak normal başlayan bir varlık sonradan azalan bakiyelere geçirilemez.

Sıkça Sorulan Sorular

Faydalı ömür listesi nereden öğrenilir?
Gelir İdaresi Başkanlığı'nın resmi web sitesinde yayımlanan güncel Amortisman Genel Tebliği ekindeki listeden her varlığın yasal faydalı ömrü bulunur.

Amortisman ayırmayı unutursam sonraki yıl topluca yazabilir miyim?
Hayır. İlgili yılda ayrılmayan amortisman payı hakkı kaybolur; geçmiş yılların amortismanı izleyen yıllarda geçmişe dönük olarak gider yazılamaz.

Amortismanı tamamlanan demirbaş satılırsa vergilendirme nasıl olur?
Varlığın net defter değeri sıfırlandığı için satış bedelinin tamamı şirketin ticari kârı (diğer olağandışı gelir ve kârlar) sayılır ve vergilendirilir.