Konsinye İhracat, Bedelsiz İhracat ve Mikro İhracatta Fatura Nasıl Düzenlenir?

İhracat yaparken "normal" satış faturasından farklı belge gerektiren üç özel durum var: konsinye ihracat, bedelsiz ihracat ve mikro ihracat (ETGB). Üçü de KDV istisnasından yararlanır; ancak fatura türü, zorunlu alanlar ve e-fatura kapsamındaki konumları birbirinden ayrışır.

Bu rehberde her bir ihracat türü için hangi faturanın düzenleneceğini, e-fatura zorunluluğunun kapsamını ve dikkat edilmesi gereken kritik noktaları açıklıyoruz.

Genel Zemin: İhracat Faturalarında e-Fatura Zorunluluğu

e-Fatura mükellefi olan firmaların mal ihracatında düzenlediği ve Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) ekine eklenen faturaların e-Fatura olarak düzenlenmesi zorunludur. Bu kural 1 Temmuz 2017'den itibaren geçerlidir.

Ancak bu zorunluluk yalnızca GÇB ekinde düzenlenen mal ihracatı faturalarını kapsar. Hizmet ihracatı, konsinye ihracat satış faturaları ve mikro ihracat faturaları bu kapsamın dışındadır.

Temel fatura bilgileri: İhracat e-faturasında şu alanlar zorunludur:

• GTİP kodu (noktasız 12 haneli)
• Teslim şartı (Incoterms: FOB, CIF, EXW vb.)
• Döviz birimi ve tutar
• Alıcı firma bilgileri (ünvan, adres, ülke)
• Eşya cinsi, miktarı, birim fiyatı
• KDV oranı: %0 / İstisna kodu: 301

1. Konsinye İhracat

Konsinye İhracat Nedir?

Konsinye ihracat, malların yurt dışındaki bir şubeye, komisyoncuya veya acenteye satışı daha sonra gerçekleşmek üzere gönderilmesidir. Mal önce gider, satış sonradan gerçekleşir.

Konsinye İhracatta Hangi Fatura Düzenlenir?

Konsinye ihracat, işleyişi itibarıyla standart ihracat e-fatura sürecinden farklı olduğundan ihracat e-faturası kapsamında değerlendirilemez. GİB'in resmi SSS dokümanı bu konuyu açıkça belirtmektedir.

Mal sevkiyatı aşamasında (GÇB düzenlenirken):

GÇB ekine eklenmesi gereken bir fatura varsa bu fatura e-fatura olarak düzenlenir. Ancak bu aşamadaki fatura satış faturası değil, malın gümrükten çıkışı için düzenlenen ve genellikle "0" veya tahmini bedelli bir faturadır.

Yurt dışında satış gerçekleştikçe:

Satış yapıldıkça düzenlenecek gerçek satış faturaları ihracat e-faturası kapsamı dışındadır. Bu satış faturalarında şu kural geçerlidir:

• Alıcı e-fatura mükellefi ise → e-fatura
• Gönderici e-arşiv kullanıcısı ise → e-arşiv fatura
• Her ikisi de değilse → kağıt fatura

Gümrük beyannamesine ibare eklenmesi: Konsinye ihracat beyannamelerine "Konsinye İhracattır" ibaresi eklenmelidir.

Konsinye İhracatta KDV Durumu

Konsinye gönderim aşamasında KDV istisnası uygulanmaz; vergiyi doğuran olay yurt dışında satışın gerçekleştiği tarihte oluşur. Satış faturaları KDV'siz (%0 istisna) düzenlenir.

2. Bedelsiz İhracat

Bedelsiz İhracat Nedir?

Bedelsiz ihracat, herhangi bir ödeme alınmaksızın yurt dışına mal gönderilmesidir. Numune, garanti değişimi, bağış, promosyon veya fuar malzemeleri bu kapsamda sayılabilir. Ticaret Bakanlığı'nın izin verdiği belirli mal grupları ve miktarlar dahilinde yapılabilir.

Bedelsiz İhracatta e-Fatura Zorunluluğu: GÇB'ye Göre Değişir

Bedelsiz ihracatta fatura türü, gümrük çıkış beyannamesinin (GÇB) düzenlenip düzenlenmediğine göre belirlenir:

GÇB ekinde düzenlenen bedelsiz fatura: GÇB ekine eklenen faturalar ihracat e-faturası olarak düzenlenmek zorundadır. Mal sıfır bedelle ihraç edilse de e-fatura mükellefi ise bu faturanın e-fatura olması şarttır.

GÇB ekinde düzenlenmeyen bedelsiz fatura: GÇB ekine eklenmiyorsa gönderici e-arşiv kullanıcısı ise e-arşiv fatura, değilse kağıt fatura düzenlenir.

Bedelsiz İhracat Faturası Nasıl Düzenlenir?

Faturada zorunlu unsurlar:

1. "Bedelsizdir" veya "Sıfır Bedellidir" ibaresi faturanın üzerinde açıkça yer almalıdır
2. payableamount (ödenecek tutar) alanına "0" yazılır — bu UBL-TR standardındaki zorunlu alandır
3. Gümrük Bilge Sisteminde beyanname açılırken "bedelsiz" kategorisi seçilmelidir
4. GTİP kodu (12 haneli) zorunludur
5. İhracatçı ve alıcı bilgileri eksiksiz doldurulmalıdır
6. KDV alanı boş bırakılır ya da %0 olarak gösterilir

Ek belge zorunluluğu: Bedelsiz ihracat faturasıyla birlikte gümrük idaresine ibraz edilmek üzere ayrı bir belge hazırlanması gerekir. Bu belgede:

• Faturanın sıfır bedelli veya bedelsiz olduğunu gösteren ibare
• İlgili firmanın tam adı, adresi, vergi kimlik numarası
• Firma yetkilisinin imzası

yer almalıdır.

Ba/Bs bildirimi: Bedelsiz ihracat sıfır bedellidir; ancak malın piyasa değeri 5.000 TL'yi aşıyorsa Ba-Bs formuyla beyan edilmesi gerekebilir.

KDV iadesi: Bedelsiz ihracatta tahsil edilen KDV bulunmasa da bu işlem için yüklenilen KDV indirim ve iade konusu yapılabilir.

Proforma Fatura Bedelsiz İhracat İçin Yeterli mi?

Hayır. İhracat süreçlerinde artık proforma fatura tek başına kabul edilmemektedir. Bedelsiz numune gönderimlerinde dahi maliye onaylı (GİB sisteminden geçmiş) e-fatura veya e-arşiv fatura istenmektedir. Göndericisi şahıs olan hediye ürünler ve kan örnekleri bu zorunluluktan muaf tutulmaktadır.

3. Mikro İhracat (ETGB)

Mikro İhracat Nedir?

Mikro ihracat, Elektronik Ticaret Gümrük Beyanı (ETGB) kullanılarak yapılan küçük ölçekli ihracattır. Etsy, Amazon, eBay gibi uluslararası pazaryerleri veya kendi web sitesi üzerinden yurt dışına satan KOBİ'ler ve bireysel girişimciler için tasarlanmış kolaylaştırılmış bir ihracat yoludur.

2026 itibarıyla mikro ihracat limitleri:

• Ağırlık sınırı: 300 kg (gönderi başına)
• Değer sınırı: 15.000 Euro (gönderi başına)

Bu limitler dahilinde GÇB yerine ETGB kullanılabilir; ETGB kargo firması tarafından düzenlenir.

Mikro İhracatta Hangi Fatura Düzenlenir?

Mikro ihracata ilişkin kesilecek faturalar, gönderici e-arşiv kullanıcısı ise e-arşiv fatura, değilse kağıt ortamında kesilmeye devam edilir. GİB ve GTB'nin bu konuda özel bir düzenlemesi bulunmamakta olup aksi belirtilmediği sürece matbu (kağıt/e-arşiv) fatura düzenlenir.

Özetle:

• e-Fatura mükellefi ve e-arşiv kullanıcısı ise → e-arşiv fatura
• e-Arşiv kullanıcısı değilse → kağıt fatura
• Mikro ihracat faturası ihracat e-faturası formatında değildir; standart e-arşiv fatura yeterlidir

ETGB numarası faturaya eklenmeli: ETGB düzenlendikten sonra ETGB numarasının faturaya eklenmesi önerilir. Bu hem KDV iadesi sürecini kolaylaştırır hem de gümrük kayıtlarıyla tutarlılığı sağlar.

Mikro İhracatta Fatura Düzenleme Adımları

1. Sipariş alındıktan sonra alıcının adına e-arşiv fatura düzenlenir (e-arşiv mükellefi iseniz)
2. Faturada döviz birimi ve tutar belirtilir, KDV %0 olarak gösterilir
3. Alıcı adı, adresi ve ülkesi eksiksiz doldurulur
4. Fatura kargo firmasına teslim edilir
5. Kargo firması ETGB düzenleyerek gümrük işlemlerini başlatır
6. ETGB belgesi dijital olarak iletilir; KDV iadesi için saklanır

Mikro İhracatta KDV İadesi

KDV mükellefi iseniz ve ihracat faturanız ETGB ile belgelenmiş ise belirli şartlarla KDV iadesi talep edilebilir. Bunun için ETGB çıktısı, fatura örneği ve destekleyici belgeler vergi dairesine sunulur. Şartları karşılamayan gönderilerde iade hakkı doğmaz.

Üç İhracat Türünün Karşılaştırması

Sık Yapılan Hatalar

Konsinye ihracatta yurt dışı satış faturalarını ihracat e-faturası olarak düzenlemek: Yanlış. Bu satış faturaları ihracat e-faturası kapsamında değildir; alıcının e-fatura durumuna göre normal fatura düzenlenir.

Bedelsiz ihracatta payableamount alanını boş bırakmak: Yanlış. Bu alan "0" (sıfır) olarak doldurulmalıdır.

Bedelsiz ihracatta Bilge Sisteminde "bedelsiz" kategorisini seçmemek: Beyanname yanlış sınıflandırılır ve gümrükte sorun çıkabilir.

Mikro ihracatta ETGB yerine GÇB düzenlemeye çalışmak: ETGB ile mikro ihracat limitleri dahilinde işlem yapılır; GÇB gereksizdir.

Proforma faturayı resmi fatura yerine kullanmak: Proforma fatura VUK kapsamında geçerli fatura sayılmaz; bedelsiz gönderimlerde dahi maliye onaylı fatura zorunludur.

Faturaport ile İhracat Faturalarınızı Kolayca Düzenleyin

Faturaport üzerinden ihracat e-faturası, bedelsiz ihracat faturası ve e-arşiv ihracat faturası düzenlerken doğru senaryo (İhracat), fatura tipi (İstisna) ve KDV istisnası kodunu (301) kolayca seçebilirsiniz. ETGB numarası ve GTİP kodu gibi zorunlu alanları da faturaya ekleyerek gümrük ve vergi süreçlerinizi hızlandırabilirsiniz. 14 gün ücretsiz deneme imkânıyla başlayabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Konsinye ihracat için ayrı bir e-fatura senaryosu var mı? Hayır. Konsinye ihracat ihracat e-faturası senaryosunda değildir. GÇB ekindeki fatura e-fatura olurken, satış faturaları normal e-fatura/e-arşiv/kağıt olarak düzenlenir.

Bedelsiz ihracat faturasında KDV yazılır mı? KDV hesaplanmaz ve gösterilmez. Fatura sıfır bedellidir.

Mikro ihracatta ihracat e-faturası zorunlu mu? Hayır. ETGB ile yapılan mikro ihracatta e-arşiv fatura (e-arşiv mükellefi iseniz) ya da kağıt fatura yeterlidir.

Bedelsiz ihracat için izin gerekiyor mu? Ticaret Bakanlığı'nın izin listesindeki mallar için izin gerekmez. Ancak ihracı kısıtlı veya ön izne tabi mallarda ilgili merciin onayı şarttır.

Mikro ihracat limiti 2026'da ne kadar? Gönderi başına 300 kg ve 15.000 Euro.

ETGB'yi kim düzenler? ETGB, ETGB düzenleme yetkisine sahip kargo firmaları tarafından hazırlanır. PTT, DHL, UPS, Aras Kargo ve Yurtiçi Kargo bu işlemi yapabilen firmalar arasındadır.