İhraç Kayıtlı Fatura Nedir? Nasıl Kesilir?

Bir imalatçı olarak ihracatçı bir firmaya mal satıyorsunuz. Normal bir satış faturası kesseniz KDV tahsil edersiniz, onu beyan edersiniz, olur biter. Ama burada işin içine ihracat girince tablo değişiyor.

Çünkü o mal yurt dışına çıkacak. Ve Türkiye'nin teşvik sistemi şunu söylüyor: Eğer mal ihraç edilecekse, üreticinin bu KDV yükünü taşımasına gerek yok.

İşte tam da bu amaca hizmet eden özel bir fatura türü var: İhraç Kayıtlı Fatura.

Bu rehberde ihraç kayıtlı faturanın ne olduğunu, kimler tarafından kesilebileceğini, faturada nelerin yer alması gerektiğini, tecil-terkin mekanizmasının nasıl işlediğini ve süresinde ihracat yapılmazsa ne olduğunu açıklıyoruz.

İhraç Kayıtlı Fatura Nedir?

İhraç kayıtlı fatura, Türkiye'de yerleşik bir imalatçının, ürettiği malları ihracat yapacak bir firmaya KDV tahsil etmeksizin teslim ettiğinde düzenlediği özel fatura türüdür.

Yasal dayanağı 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-c maddesidir. Bu maddeye göre imalatçıların ihracatçılara yaptığı ve belirli şartları taşıyan mal teslimleri "ihraç şartıyla teslim" olarak değerlendirilerek KDV'den muaf tutulur.

Kısaca: İmalat yapan firma, malı ihracatçıya KDV olmadan satar; ihracatçı malı 3 ay içinde yurt dışına çıkarır; ihracat gerçekleşince imalatçının KDV yükümlülüğü tamamen silinir.

İhraç Kayıtlı Satışın Temel Mantığı

Normalde yurt içi bir satışta süreç şöyle işler:

Üretici → (KDV'li fatura) → Alıcı → Alıcı KDV'yi öder

Ancak ihraç kayıtlı satışta:

Üretici → (KDV hesaplanır ama tahsil edilmez) → İhracatçı → İhracatçı malı yurt dışına satar

Bu durumda:

• Üretici KDV'yi faturada gösterir ama ihracatçıdan tahsil etmez
• KDV, ihracatın gerçekleşmesine kadar tecil edilir (ertelenir)
• İhracat gerçekleşince KDV terkin edilir (tamamen silinir)

Tecil ve Terkin Ne Demek?

İhraç kayıtlı satışların temel mekanizması tecil-terkin sistemi üzerine kuruludur:

Tecil: Verginin ödenmesinin ileri bir tarihe ertelenmesidir. İhraç kayıtlı satışlarda imalatçı, KDV'yi hesaplar ve KDV beyannamesinde gösterir; ancak ihracatın gerçekleşmesine kadar bu vergi devlet tarafından ertelenir. İmalatçı bu tutarı hemen ödemez.

Terkin: Tecil edilen KDV'nin, ihracat gerçekleştikten sonra tamamen silinmesidir. İhracatçının malları yurt dışına çıkarması ve bunun belgelenmesi üzerine ertelenen KDV borcu ortadan kalkar.

İhracat yapılmazsa ne olur? Belirlenen 3 aylık süre içinde ihracat gerçekleşmezse tecil edilen KDV, gecikme zammıyla birlikte imalatçıdan tahsil edilir.

Kimler İhraç Kayıtlı Fatura Kesebilir?

İhraç kayıtlı fatura kesmek için imalatçı olmak zorunludur. Sıradan bir ticaret veya aracı firma bu faturayı düzenleyemez.

İmalatçı Sayılmak İçin Gereken Belgeler ve Koşullar

• Sanayi Sicil Belgesi: Sanayi siciline kayıtlı olmak ve belgeye sahip olmak
• Gıda sektörü için alternatif belgeler: Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı'ndan gıda işletmesi kayıt belgesi, çiftçi kayıt belgesi veya işletme onay belgesi
• İşçi sayısı: Sanayi Sicil Tebliğlerinde belirtilen asgari işçi sayısına sahip olmak
• Kapasite raporu: Ticaret veya Sanayi Odası tarafından düzenlenen kapasite raporu (KDV iadesi sürecinde destekleyici belge olarak gerekli)

Fason üreticiler: Fason (iş üstlenerek başkaları adına üretim yapan) imalatçılar da şartları sağlamaları halinde ihraç kayıtlı satış yapabilir.

Sektör sınırlaması yoktur: Elektronik, tekstil, giyim, endüstriyel ürünler, tarım, gıda ve pek çok üretim alanı bu kapsamda değerlendirilebilir.

İhraç Kayıtlı Fatura Kesme Şartları

Tecil-terkin uygulamasından yararlanılabilmesi için şu şartların karşılanması gerekir:

1. İmalatçı olma zorunluluğu: Faturayı düzenleyen taraf, satılan malın üreticisi olmalıdır.

2. KDV tahsil edilmemesi: İmalatçı, faturada KDV'yi gösterir ancak ihracatçıdan tahsil etmez.

3. KDV beyannamesinde beyan: İmalatçı, malı teslim ettiği aya ait KDV beyannamesinde bu tutarı göstermek zorundadır.

4. İhracat süresi: İhracatçı firma, malların teslim alındığı tarihi izleyen ayın başından itibaren 3 ay içinde ihracatı gerçekleştirmelidir.

5. İhraç edilen malın nihai mamul olması: Satılan mal, ihraç edilen ürünün bizzat kendisi olmalıdır. Başka bir üretimde ara girdi olarak kullanılan mallar bu kapsama girmez.

Örnek: A firması pamuk ipliği üreticisine satış yapıyor; bu iplikler alınıp kumaşa dönüştürülerek ihraç ediliyor. Bu durumda iplik imalatçısı tecil-terkin uygulamasından yararlanamaz; çünkü ihraç edilen nihai mamul iplik değil, kumaştır.

İhraç Kayıtlı Fatura Nasıl Kesilir?

Faturada Zorunlu Olarak Yer Alması Gereken Unsurlar

1. Kanun ibaresi: Faturaya mutlaka şu ifade eklenmelidir:

"3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 11/1-c maddesine göre, ürünler ihraç edilmek koşuluyla teslim edildiği için KDV tahsil edilmemiştir."

Bu ibare olmadan fatura ihraç kayıtlı sayılmaz ve KDV muafiyeti geçersiz olur.

2. KDV tutarı gösterilir ama tahsil edilmez: Faturada KDV ayrıca hesaplanır ve yazılır; ancak toplam tahsil edilen tutara eklenmez. KDV "zahiri" olarak görünür.

3. İstisna (muafiyet) kodu: İhraç kayıtlı faturalarda doğru KDV istisna kodunun girilmesi zorunludur:

4. Standart fatura bilgileri: Mal cinsi, miktarı, birim fiyatı, toplam tutar ve taraflara ait bilgiler eksiksiz yer almalıdır.

Faturanın Düzenlenme Süresi

Vergi Usul Kanunu'nun 231/5. maddesi uyarınca fatura, malın tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenmelidir. Genellikle ihraç teslim tarihinden önceki bir günde düzenlenmesi önerilir.

İhracat Gerçekleştiğinde Süreç Nasıl Tamamlanır?

1. İhracatçı firma, malları teslim aldıktan sonra 3 ay içinde ihraç eder
2. Gümrük Çıkış Beyannamesi (GÇB) kapanır
3. İmalatçı, GÇB bilgileriyle vergi dairesine başvurarak KDV'nin terkin edilmesini talep eder
4. Tecil edilen KDV, imalatçının beyannamesiyle silinir
5. Tecil edilemeyen KDV varsa (mahsup suretiyle kapatılamayan kısım) iade olarak talep edilebilir

Süresinde İhracat Yapılmazsa Ne Olur?

3 aylık süre içinde ihracat gerçekleşmezse iki seçenek vardır:

Mal iade edilirse: İhracatçı malı imalatçıya iade eder. Bu durumda imalatçı KDV'yi ihracatçıdan talep edebilir. KDV ödenmesiyle birlikte fatura ihraç kayıtlı niteliğini yitirir.

İhracat hiç gerçekleşmezse: Tecil edilen KDV, gecikme zammıyla birlikte imalatçıdan tahsil edilir. Bu riski ihracatçıya yükleyebilmek için sözleşme yapılması büyük önem taşır. Zira imalatçı tahsil etmediği KDV'yi vergi dairesine ödemek durumunda kalırsa, bu tutarı ihracatçıdan talep etme hakkına sahiptir.

İhraç Kayıtlı Fatura ile Normal İhracat Faturası Arasındaki Fark

İhraç Kayıtlı Faturanın Avantajları

İmalatçı açısından:

• KDV'yi ihracatçıdan tahsil etmek zorunda kalmaz; bu durum fiyatlandırmada rekabet avantajı sağlar
• İhracat gerçekleştiğinde KDV borcu tamamen silindiğinden vergi yükü ortadan kalkar
• İade mekanizması sayesinde yüklenilen KDV geri alınabilir
• Nakit akışı korunur

İhracatçı açısından:

• Malı KDV ödemeksizin satın alır
• Yurt dışındaki alıcıya KDV yükü taşımadan rekabetçi fiyat sunabilir
• Hem iç hem dış piyasada maliyet avantajı elde eder

ÖTV'ye Tabi Mallarda Durum

ÖTV'ye tabi ürünlerin ihraç kayıtlı tesliminde, KDV'ye ek olarak ÖTV de hesaplanır ve faturada gösterilir — ancak tahsil edilmez. Bu durumda faturaya şu ibare de eklenir:

"ÖTV Kanununun 8/2 maddesine göre ihraç edilmek üzere teslim edilmiş olup ÖTV tahsil edilmemiştir."

ÖTV içeren ihraç kayıtlı faturalarda 703 veya 704 kodları kullanılır.

İhraç Kayıtlı Faturanın İptali ve İadesi

İhraç kayıtlı fatura iptal edilemez; hata durumunda yalnızca iade faturası yolu izlenir.

• Fatura tarihinin bulunduğu ay içinde iade gerçekleşirse iade faturasında KDV hesaplanmaz
• Satış tarihini izleyen ayda iade söz konusuysa, yalnızca ihraç edilmemiş olan ürünler için KDV içeren iade faturası düzenlenir
• Kısmi iade durumunda da yalnızca iade edilen ürünlere isabet eden KDV hesaplanır

Faturaport ile İhraç Kayıtlı Fatura Düzenleme

Faturaport üzerinden ihraç kayıtlı e-fatura düzenlerken doğru KDV istisna kodunu (701, 702, 703, 704) seçebilir, zorunlu kanun ibaresini faturaya otomatik ekleyebilir ve tüm ihraç kayıtlı satışlarınızı tek bir panelden takip edebilirsiniz. Tecil-terkin sürecinde gereken KDV beyanname verilerini de doğrudan raporlayabilirsiniz. 14 gün ücretsiz deneme imkânıyla başlayabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

İhraç kayıtlı fatura sadece imalatçılar mı kesebilir? Evet. Bu faturayı yalnızca malın üreticisi/imalatçısı olan firmalar düzenleyebilir. Aracı veya ticaret firmaları ihraç kayıtlı fatura kesme yetkisine sahip değildir.

İhracat için tanınan süre kaç aydır? Malın teslim edildiği tarihi izleyen ayın başından itibaren 3 ay içinde ihracat gerçekleştirilmesi gerekmektedir.

Faturada KDV yazılıyor ama tahsil edilmiyor, bu nasıl muhasebeleştirilir? Tecil-terkin kaydı yapılır. KDV beyannamede beyan edilir ancak ödeme çıkmaz; 360 Ödenecek Vergi hesabında borç oluşmaz. İhracat gerçekleşince tecil edilen KDV ilgili hesaplardan kapatılır.

Kapasite raporu ihraç kayıtlı fatura için zorunlu mu? Tek başına zorunlu değildir. Asıl şart imalatçı olmak ve Sanayi Sicil Belgesi'ne sahip olmaktır. Kapasite raporu, imalatçı vasfının desteklenmesi ve KDV iadesi süreçlerinde destekleyici belge olarak önem taşır.

İhraç kayıtlı fatura Türk Lirası ile mi düzenlenir? Evet. Bu faturalar Türk Lirası cinsinden düzenlenir.

İhracat süresi uzatılabilir mi? Mücbir sebep halleri veya Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın belirlediği özel koşullar çerçevesinde süre uzatımı mümkün olabilir. Ayrıntılar için vergi dairesiyle iletişime geçilmesi önerilir.

Sonuç

İhraç kayıtlı fatura, Türkiye'de üretim yapan firmaların ihracatçı aracılığıyla yurt dışına satış yaparken hem vergi yükünü azaltmasını hem de uluslararası rekabet gücünü korumasını sağlayan kritik bir vergi mekanizmasıdır.

Tecil: Satış anında KDV ertelenir. Terkin: İhracat gerçekleşince KDV silinir. Bu ikili mekanizma, imalatçıların nakit akışını korurken ihracatı teşvik etmektedir.

Doğru istisna kodu seçimi, zorunlu kanun ibaresinin eklenmesi ve 3 aylık ihracat süresine uyulması; bu fatura türünden hukuki güvenceyle yararlanmanın temel koşullarıdır.