e-Fatura ve e-Arşiv'de Dövizli Fatura Nasıl Kesilir?

Yurt içindeki bir müşterinizle dolar ya da euro üzerinden anlaşma yaptınız. Sözleşme döviz cinsinden; peki faturayı nasıl keseceksiniz? TL mi yazmalısınız, döviz mi ikisi birden mi gerekiyor?

Bu rehber, e-fatura ve e-arşiv sisteminde dövizli fatura kesmenin yasal çerçevesini ve pratik adımlarını açıklıyor. VUK zorunlulukları, TCMB kuru kullanımı, KDV hesabı ve kur farkı faturası dahil.

Yurt İçi Faturalarda TL Karşılığı Zorunlu Mu?

Evet — ve bu yasal bir zorunluluk.

Vergi Usul Kanunu'nun 215. maddesi, Türkiye'deki işletmelerin muhasebe kayıtlarını Türk lirası üzerinden tutmasını şart koşuyor. Dövizle yapılan işlemlerde bile hesaplar TL olarak tutulmalı.

Bunu pekiştiren düzenleme: 385 Sıra No'lu VUK Genel Tebliği. Bu tebliğ, yurt içi ticari işlemlerde düzenlenen faturalarda döviz tutarının yanı sıra Türk lirası karşılığının da gösterilmesinin zorunlu olduğunu açıkça belirtiyor.

Sonuç: Yurt içinde dövizli e-fatura veya e-arşiv fatura keserken hem döviz tutarını hem de TL karşılığını faturada göstermeniz gerekiyor.

Hangi Kur Kullanılır?

Faturada kullanılacak TL karşılığı için TCMB (Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası) alış kuru esas alınır.

Kur tarihi: Faturanın düzenlendiği gün geçerli olan TCMB döviz alış kuru.

Formül:

TL Karşılığı = Döviz Tutarı × TCMB Alış Kuru (Fatura Tarihi)

Örnek: 10.000 USD'lik bir hizmet faturası kesiyor ve fatura tarihinde TCMB dolar alış kuru 38,50 TL ise:

10.000 × 38,50 = 385.000 TL

Bu tutarı faturada döviz tutarıyla birlikte göstermeniz yeterli.

KDV Nasıl Hesaplanır?

KDV, döviz tutarı üzerinden değil, TL karşılığı üzerinden hesaplanır.

Yukarıdaki örneği sürdürelim:

KDV oranı, Türk lirası cinsinden hesaplanan matrah üzerinden normal fatura mantığıyla uygulanır. Dövizle yapılan işlemde oran değişmez.

İhracat Faturalarında Durum Farklı

Yurt içi faturalarda TL karşılığı zorunluyken, ihracat faturalarında bu zorunluluk uygulanmıyor.

İhracat işlemlerinde:

• Fatura yalnızca döviz cinsinden düzenlenebilir
• TL karşılığı gösterme şartı aranmıyor
• KDV oranı: %0 (ihracat istisnası)

E-fatura sisteminde ihracat faturası düzenlerken senaryo türünü "ihracat" olarak seçmeniz, sistemin otomatik olarak doğru yapıyı uygulamasını sağlar.

e-Fatura ve e-Arşiv'de Dövizli Fatura Kesme: Adım Adım

1. Para Birimi Seçimi

E-fatura veya e-arşiv fatura oluştururken sistem üzerinde "para birimi" alanından işlem dövizini seçin (USD, EUR, GBP vb.).

2. Döviz Tutarını Girin

Fatura kalemine döviz cinsinden tutarı yazın.

3. TCMB Kurunu Girin

Fatura tarihindeki TCMB alış kurunu sisteme girin. Bazı e-fatura platformları bu kuru otomatik olarak çekiyor; bazılarında manuel girmeniz gerekebilir.

4. TL Karşılığı Otomatik Hesaplanır

Kur girildikten sonra sistem TL karşılığını otomatik hesaplar ve faturada her iki tutarı birlikte gösterir.

5. KDV TL Karşılığı Üzerinden Hesaplanır

KDV, TL matrah üzerinden uygulanır. Faturada hem döviz hem TL matrah hem de TL KDV ayrı ayrı görünür.

6. GİB'e İlet

Faturayı kaydedin ve GİB sistemine gönderin. E-arşiv fatura ise ilgili alıcıya iletilir.

Kur Farkı Faturası Nedir?

Dövizli işlemlerde fatura tarihiyle ödeme tarihi arasındaki kur değişimi, ek bir belge düzenlenmesini gerektirebilir: kur farkı faturası.

Neden Oluşur?

Fatura döviz kuru ile ödeme günündeki kur farklılaşırsa, aradaki fark için ayrı bir fatura kesilmesi gerekir.

Kim Keser?

Kur Farkı Hesaplama Formülü

Kur Farkı = (Ödeme Tarihi Kuru − Fatura Tarihi Kuru) × Döviz Tutarı

Örnek: 10.000 USD fatura, fatura tarihinde kur 38,50; ödeme tarihinde kur 39,20 olsun.

(39,20 − 38,50) × 10.000 = 7.000 TL kur farkı

Bu durumda satıcı, 7.000 TL üzerinden kur farkı faturası keser.

Kur Farkı Faturasında KDV

Kur farkı faturasında KDV, asıl işlemdeki oranın aynısı uygulanır. Asıl fatura %20 KDV içeriyorsa kur farkı faturası da %20 KDV içerir.

Kur farkı faturası yalnızca Türk lirası cinsinden düzenlenir — döviz tutarı yazılmaz.

Kur Farkı Faturası Kesmezseniz Ne Olur?

Bu yükümlülük yasal; ihmal edilmesi cezai yaptırıma yol açıyor.

2026 yılı için: Kur farkı faturası düzenlenmemesi durumunda VUK kapsamında uygulanacak özel usulsüzlük cezasının asgari tutarı 17.000 TL'dir.

Bu ceza fatura başına uygulanıyor; birden fazla işlemde ihmal varsa cezalar çarpılıyor.

VUK Kapsamında Diğer Yaptırımlar

Dövizli fatura düzenlemenin kurallarına aykırı hareket edilmesi, farklı VUK maddeleri kapsamında yaptırıma konu olabilir:

VUK Madde 352 (İkinci Derece Usulsüzlük): Faturada TL karşılığının gösterilmemesi bu kapsamda değerlendiriliyor. İşletme büyüklüğüne göre farklı oranlarda ceza uygulanıyor.

VUK Madde 353: Fatura düzenlenmemesi veya hatalı fatura düzenlenmesi durumlarında özel usulsüzlük cezası. 2026'da ilk tespitte asgari ceza 17.000 TL, tekrarlarda artış var.

Yurt İçi ile İhracat Faturasını Karıştırmayın

Uygulamada karşılaşılan yaygın hata: Yurt içi dövizli işlemler için ihracat faturası senaryo türü seçmek.

Bu kritik bir hata. İhracat senaryosu seçilirse:

• KDV %0 uygulanır (oysa yurt içi işlemde %20 gerekli)
• TL karşılığı zorunluluğu atlanır
• Muhasebe kaydında tutarsızlık oluşur
• Vergi denetiminde sorun yaratır

Yurt içi müşteriye dövizli fatura keserken senaryo türü "Temel Fatura" veya "Ticari Fatura" olmalı; "ihracat" seçilmemeli.

Sık Yapılan Hatalar

Günlük döviz alış kurunu değil satış kurunu kullanmak: VUK, TCMB alış kurunu zorunlu kılıyor. Satış kuru veya serbest piyasa kuru kabul edilmiyor.

TL karşılığını faturaya yazmamak: 385 sayılı Tebliğ gereği her iki tutarın da gösterilmesi şart.

Kur farkı faturasını geciktirmek veya atlamak: Ödeme alındığında kur farkı oluşmuşsa aynı dönemde düzenlenmesi gerekiyor.

KDV'yi döviz tutarı üzerinden hesaplamak: KDV her zaman TL karşılığı üzerinden hesaplanır.

Faturaport ile Dövizli Fatura Süreci

Dövizli e-fatura veya e-arşiv fatura düzenlerken her adımı manuel takip etmek hata riskini artırıyor. Faturaport, TCMB kur entegrasyonu ve otomatik TL karşılığı hesabıyla bu süreci sizin yerinize yönetiyor.

• GİB onaylı e-fatura ve e-arşiv fatura altyapısı
• TCMB kuru otomatik çekme ve TL karşılığı hesaplama
• KDV'nin doğru matrah üzerinden otomatik uygulanması
• Kur farkı faturası oluşturma desteği
• Pazar yeri ve e-ticaret entegrasyonları

14 gün ücretsiz deneyin, 30 gün iade garantisiyle risksiz başlayın.

Sıkça Sorulan Sorular

Yurt içi müşteriye sadece döviz tutarıyla fatura kesebilir miyim?

Hayır. VUK 215 ve 385 sayılı Tebliğ gereği yurt içi işlemlerde TL karşılığının da gösterilmesi zorunlu. Yalnızca döviz tutarıyla düzenlenen fatura mevzuata aykırı.

TCMB kurunu nereden öğrenirim?

tcmb.gov.tr adresinde her iş günü yayımlanan döviz kuru tablosundan fatura tarihine ait alış kuruna ulaşabilirsiniz. E-fatura platformunuz bu kurları otomatik çekiyorsa ayrıca aramanıza gerek kalmıyor.

Dövizli faturada KDV oranı değişiyor mu?

Hayır. KDV oranı işlemin türüne ve mal/hizmet kategorisine bağlı; dövizli olması oranı değiştirmiyor. Değişen yalnızca matrahın hangi tutardan hesaplandığı: TL karşılığı üzerinden.

Kur farkı faturasını ne zaman kesmeliyim?

Ödeme alındığında kur farkı oluşmuşsa ödemenin gerçekleştiği dönemde düzenlenmesi gerekiyor. Dönem sonuna bırakılmaması öneriliyor; özellikle KDV beyanname dönemleriyle uyum açısından.

Müşterim yurt dışındaysa TL karşılığı yazmam gerekir mi?

Yurt dışı müşteriye düzenlenen ihracat faturalarında TL karşılığı zorunluluğu yok. Fatura yalnızca döviz cinsinden düzenlenebilir; KDV %0 uygulanır.

e-Arşiv ile e-Fatura arasında dövizli işlemlerde fark var mı?

Temel vergi kuralları aynı; TCMB kuru, TL karşılığı ve KDV hesabı her ikisinde de aynı şekilde uygulanır. Fark teknik iletim biçiminde: e-fatura GİB portalı üzerinden alıcıya iletilirken, e-arşiv fatura PDF olarak alıcıya gönderilir.

Sonuç

Dövizli fatura kesmek yabancı para birimi seçmekten ibaret değil. VUK'un TL karşılığı zorunluluğu, TCMB alış kuru kullanımı, KDV'nin doğru matrahtan hesaplanması ve kur farkı faturası gibi birbirine bağlı kurallar bütünü var.

Bu kurallar hem e-fatura hem e-arşiv için geçerli; hem yurt içi dövizli işlemleri hem de kur farkı kaynaklı ek faturaları kapsıyor.

En sık karşılaşılan hata, yurt içi dövizli işlemde TL karşılığını atlamak ya da kur farkı faturasını kesmemek. Her ikisi de vergi cezasına yol açıyor; 2026'da asgari ceza 17.000 TL.