E-Fatura ve E-İrsaliye Arasındaki Farklar Nelerdir?

Mal sevk ettiniz, müşteri teslim aldı. Hem e-fatura hem de e-irsaliye mi kesmek zorundasınız? E-irsaliye kesilince fatura ayrıca gerekli mi? İrsaliyeli fatura ne zaman kullanılır?

Bu sorular Türkiye'deki işletmelerin en sık karıştırdığı konuların başında geliyor. Bu rehberde e-fatura ile e-irsaliye arasındaki temel farkları, hangi belgede ne bilginin yer aldığını, hangisinin ne zaman kesilmesi gerektiğini ve zorunluluk kapsamlarını 2026 mevzuatına göre açıklıyoruz.

Temel Tanımlar: Fatura mı, İrsaliye mi?

E-Fatura Nedir?

E-fatura, satılan bir mal veya yapılan bir hizmet karşılığında düzenlenen, ticari ve mali değer taşıyan elektronik belgedir. VUK kapsamında fatura; satışın bedeli, tarihi, alıcı ve satıcı bilgileri ile KDV tutarını içermek zorundadır.

E-fatura, GİB sistemine entegre özel entegratörler veya GİB Portal üzerinden düzenlenir ve UBL-TR formatında GİB'e iletilerek alıcıya ulaştırılır.

Kısaca: E-fatura, "ne kadar para ödendi, ne satıldı?" sorusunu yanıtlar.

E-İrsaliye Nedir?

E-irsaliye (elektronik sevk irsaliyesi), ticari malların bir adresten başka bir adrese fiziksel olarak sevk edildiği durumlarda düzenlenen ve mal hareketini belgeleyen elektronik belgedir. İrsaliye; malın cinsi, miktarı, birimi, gönderici ve alıcı bilgileri ile sevk tarihini içerir.

VUK 230/5. maddesi kapsamında düzenlenen e-irsaliye, satılmış ya da satılacak bir malın, aynı işletmeye ait olan ya da olmayan iki adres arasında nakledilirken bu naklin; malın konusu, birimi ve malın kime ait olduğu bilgileri ile birlikte kayıt altına alındığı belgedir.

Kısaca: E-irsaliye, "hangi mal nereye gönderildi?" sorusunu yanıtlar.

E-Fatura ve E-İrsaliye Arasındaki 8 Temel Fark

En Kritik Kural: İrsaliye Fatura Yerine Kullanılamaz

Sevk irsaliyesi ile ürünün faturası arasındaki en temel fark; faturanın üzerinde malın satış tarihi, ödeme tutarı gibi ürünün satışıyla ilgili bilgilerin yer almasıdır. Faturada bulunan bu bilgiler sevk irsaliyesinde yer almadığından irsaliye fatura yerine geçemez.

Bu nedenle herhangi bir ürün sevkiyatında:

• Mal çıkışında → E-irsaliye kesilir
• Satış bedelinin belgelenmesi için → E-fatura ayrıca kesilir

Her iki belge de zorunludur; biri diğerinin yerini tutmaz.

Hangi Belgede Hangi Bilgiler Yer Alır?

E-Faturada Bulunması Zorunlu Bilgiler

• Fatura ibaresi, seri ve sıra numarası, düzenleme tarihi
• Satıcının adı/unvanı, adresi, vergi kimlik numarası
• Alıcının adı/unvanı, adresi, vergi kimlik numarası (veya TCKN)
• Malın/hizmetin cinsi, miktarı, birimi ve fiyatı
• İskonto varsa miktarı
• KDV oranı ve hesaplanan KDV tutarı
• Fatura toplamı

E-İrsaliyede Bulunması Zorunlu Bilgiler

• İrsaliye ibaresi, seri ve sıra numarası, düzenleme tarihi
• Malı gönderenin adı/unvanı ve adresi
• Malı alanın adı/unvanı ve adresi
• Teslim edilen malın cinsi, miktarı ve birimi
• Sevk tarihi ve fiili teslim tarihi
• Taşıyıcı bilgisi (varsa plaka numarası)

Faturada olan, irsaliyede olmayan: Bedel, KDV, ödeme koşulları.

İrsaliyede olan, faturada olmayan: Plaka bilgisi, taşıyıcı, fiili sevk/teslim tarihi.

E-İrsaliye Zorunluluk Kapsamı (2026)

2018 yılı ve sonrasında brüt geliri 5 milyon Türk lirası ve üzeri olan mükelleflerin e-irsaliye kullanmaları zorunludur.

Ciro tutarından bağımsız olarak e-irsaliye sistemine geçmeleri zorunlu tutulan başlıca gruplar şunlardır:

• Enerji Piyasası Denetleme Kurumu'na (EPDK) kayıtlı işletmeler
• Madencilik sektöründe faaliyet gösterenler
• Gübre üretimi yapan işletmeler
• İnşaat malzemeleri sektöründeki işletmeler
• Kağıt ve kağıt ürünleri sektöründeki işletmeler
• Tarım ilaçları sektöründeki işletmeler
• Vergi incelemesi sonucunda riskli veya düşük vergi ödeyen olarak tespit edilen mükellefler

Yapılan inceleme ve analiz çalışmalarının sonuçları doğrultusunda tespit edilen vergi düzeyi düşük veya riskli olarak belirlenen mükelleflerin sektör, faaliyet tipi ve brüt gelirlerinden bağımsız olarak e-irsaliye sistemini kullanmaları zorunludur.

E-Fatura Zorunluluk Kapsamı (2026)

2026 yılı itibarıyla e-fatura zorunluluğu eşiği şu şekilde belirlenmiştir:

• Genel kural: 2025 yılı brüt satış hasılatı 3 milyon TL ve üzeri olan işletmeler → 1 Temmuz 2026'ya kadar e-faturaya geçiş
• E-ticaret: 500.000 TL ciro eşiği
• Gayrimenkul ve motorlu taşıt: 500.000 TL ciro eşiği
• SGK ile sözleşmeli sağlık kuruluşları: Ciro şartsız zorunlu
• Konaklama işletmeleri: Ciro şartsız zorunlu

E-İrsaliye Sisteminde Alıcı Onayı Nasıl Çalışır?

E-irsaliye sistemi, kağıt irsaliyeyle karşılaştırıldığında en büyük farkını alıcı onay mekanizmasında gösterir.

E-irsaliye gönderildiğinde, alıcı sisteme giriş yaparak teslim aldığı malı onaylar veya ret bildiriminde bulunur. Bu sayede:

• Malın kime, ne zaman, ne miktarda teslim edildiği değiştirilemez şekilde kayıt altına alınır
• Anlaşmazlıklarda ispat kolaylaşır
• Alıcı onaylamadan önce miktar veya mal uyumsuzluklarını bildirebilir

Kağıt irsaliyede alıcının ıslak imzası aranırken e-irsaliyede sistem üzerinden dijital onay yeterlidir.

Zamanlama Kuralı: 7 Günlük Fatura Süresi

Mal sevki ve fatura kesimi aynı anda gerçekleşmek zorunda değildir. Ancak yasal bir süre sınırı vardır:

Mal satışında, sevk irsaliyesi ile yapılan satışlarda, e-fatura veya e-arşiv fatura düzenleme işlemlerinin malın teslim tarihinden itibaren 7 gün içerisinde gerçekleştirilmesi gerekmektedir. VUK'a göre 7 günü aşkın şekilde geriye dönük fatura düzenlenirse, bu usulsüzlükten dolayı özel usulsüzlük cezası kesilir.

Pratik uygulama:

• Malı sevk ettiniz → Aynı anda e-irsaliye kesin
• Faturayı teslim tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde kesilebilir

İrsaliyeli Fatura: Her İkisini Birden Kullanmak Zorunlu Olmayan Durumlar

Bazı durumlarda tek belgede hem irsaliye hem de fatura bilgilerinin birleştirilmesi mümkündür. Bu belgeye irsaliyeli fatura denir.

Şirketler, her iki faturanın yerine geçebilecek bir irsaliyeli fatura düzenleyebilir. Yani fatura ve sevk irsaliyesinin beraber hazırlanmak istendiği durumlarda oluşturulan belgeye sevk irsaliyeli fatura adı verilir. Sevk irsaliyeli fatura üzerinde, hem fatura bilgileri yer alır hem de sevk ile ilgili bilgiler bulunur.

İrsaliyeli fatura ne zaman kullanılır?

• Mal teslimi ve fatura kesilmesi aynı anda gerçekleşiyorsa
• Perakende satışlarda fiziksel teslim ile ödeme eş zamanlı yapılıyorsa

Dikkat: İrsaliyeli fatura yalnızca mal satışlarında geçerlidir. Hizmet satışlarında sevk irsaliyesi düzenlenmez; yalnızca fatura yeterlidir.

Konsinye Satışlarda İrsaliye ve Fatura

Konsinye işlemler, irsaliye ve fatura zamanlamasını özellikle karmaşık hale getirir.

Konsinye işlemde temel eşik sevk değil, satışın gerçekleştiği andır. Mal satış noktasına gönderildiğinde irsaliye düzenlenebilir; fatura ise sözleşme ve satış akışına göre satış gerçekleştiğinde kesilir.

Yani konsinye mallar için:

• Depodan çıkışta → E-irsaliye kesilir (mal henüz satılmamış olsa bile)
• Mal satıldığında → E-fatura kesilir

E-Fatura ve E-İrsaliye İptal Süreçleri

E-İrsaliye Kapsamında Olmayan Durumlar

Her mal hareketi için e-irsaliye zorunlu değildir. E-irsaliye kapsamı dışında kalan başlıca durumlar:

• Hizmet satışları (taşınacak fiziksel mal yok)
• Faturanın mal teslimi ile eş zamanlı kesildiği perakende satışlar (irsaliyeli fatura tercih edilebilir)
• Aynı iş yerine ait farklı bölümler arasındaki dahili malzeme transferleri (bazı durumlarda muafiyet uygulanabilir)

Hizmet Satışlarında İrsaliye Gerekli mi?

Hayır. İrsaliye yalnızca fiziksel mal sevkini belgeler. Hizmet satışlarında (danışmanlık, yazılım geliştirme, tasarım, bakım vb.) mal hareketi söz konusu olmadığından sevk irsaliyesi düzenlenmesi gerekmez. Bu durumda yalnızca e-fatura veya e-arşiv fatura yeterlidir.

Karşılaştırma Tablosu: Kim, Ne Zaman, Hangi Belgeyi Keser?

Faturaport ile E-Fatura ve E-İrsaliyeyi Tek Panelden Yönetin

Faturaport, e-fatura ve e-irsaliyeyi aynı platform üzerinden kesmenizi sağlayan GİB onaylı entegratör altyapısına sahiptir. Mal sevki sırasında e-irsaliye, satış sonrasında e-fatura tek tıklamayla oluşturulur; alıcıya anında iletilir ve 10 yıl boyunca GİB onaylı sunucularda arşivlenir. 14 gün ücretsiz deneme imkânıyla başlayabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

E-irsaliye kesilince fatura ayrıca zorunlu mu? Evet. E-irsaliye yalnızca mal hareketini belgeler; satışın mali boyutunu kapsamaz. Fatura ayrıca kesilmek zorundadır.

İrsaliyeden sonra fatura için ne kadar süre var? Mal teslim tarihinden itibaren 7 gün içinde e-fatura veya e-arşiv fatura düzenlenmesi zorunludur.

E-irsaliye zorunluluğu için ciro eşiği nedir? Genel kural olarak yıllık brüt geliri 5 milyon TL ve üzeri olan işletmeler için e-irsaliye zorunludur. Bazı sektörler için ciro şartsız zorunluluk getirilmiştir.

İrsaliyeli fatura hem irsaliye hem fatura yerine geçer mi? Evet, belirli koşullarda geçer. Ancak mal teslimi ile fatura kesilmesinin eş zamanlı gerçekleşmesi gerekir. Farklı tarihlerde mal çıkışı ve fatura söz konusuysa ayrı belge düzenlenmesi gerekir.

E-irsaliyede yanlış bilgi girilirse ne yapılır? GİB İptal Portalı üzerinden iptal edilerek doğru bilgilerle yeni bir e-irsaliye düzenlenir.

Hizmet satışlarında e-irsaliye gerekiyor mu? Hayır. E-irsaliye yalnızca fiziksel mal sevkine özgüdür; hizmet satışlarında uygulanmaz.