Proforma fatura nedir, ne işe yarar? KDV doğurur mu, muhasebe kaydı yapılır mı? Tekliften satış faturasına dönüşüm ve ihracattaki rolü rehberi.
Ticarette Ön Teklif Belgesi: Proforma Fatura
Özellikle B2B satışlarda, makine alımlarında ve dış ticarette sıkça duyulan Proforma Fatura, kelime kökeni itibarıyla "şeklen" veya "biçimsel" anlamına gelir. Satıcının, alıcıya henüz kesinleşmemiş bir satış öncesinde malın veya hizmetin cinsini, miktarını, birim fiyatını, KDV'sini, teslim şeklini ve ödeme koşullarını göstermek amacıyla sunduğu bir ön teklif faturasıdır.
Birçok işletme sahibi, proforma faturayı resmi fatura ile karıştırarak bu belge üzerinden vergi veya muhasebe kaydı yapmaya çalışmakta; oysa proforma faturanın mali mevzuat açısından bağlayıcılığı tamamen farklıdır.
Proforma Fatura vs Resmi Satış Faturası (e-Fatura) Tablosu
| Özellik |
Proforma Fatura (Teklif) |
Resmi Satış Faturası (e-Fatura / e-Arşiv) |
| Mali / Vergisel Geçerlilik |
Yoktur (VUK kapsamında resmi belge sayılmaz) |
Kesin Geçerlidir (GİB onaylı mali belgedir) |
| KDV ve Vergi Doğurur mu? |
Hayır, hiçbir vergi veya KDV doğurmaz |
Evet, gelir ve KDV yükümlülüğü oluşturur |
| Muhasebe Kaydı |
Resmi defterlere işlenmez; yalnızca takip edilir |
Cari hesaba, stoka ve gelir tablosuna işlenir |
| GİB Portalına Gönderilir mi? |
Hayır, GİB'e iletilmez; PDF/e-posta olarak paylaşılır |
Evet, GİB sistemlerinden geçmek zorundadır |
| Kullanım Amacı |
Fiyat teklifi, akreditif açılışı, kredi/leasing başvurusu |
Mal teslimi veya hizmet ifası sonrası kesin borç/alacak kaydı |
Proforma faturanın hukuki geçerliliği var mıdır?
Proforma fatura Vergi Usul Kanunu (VUK) uyarınca bir alacak veya borç doğuran mali belge değildir; tek başına icra takibine konu edilemez. Ancak Türk Borçlar Kanunu çerçevesinde bir "İcap (Sözleşme Teklifi)" niteliği taşır. Alıcı firma proforma faturayı onaylayıp imzalarsa veya proformada belirtilen şartlarla ön ödeme (kaparo) yaparsa, belge taraflar arasında bağlayıcı bir ticari anlaşma deliline dönüşür. Satıcı, alıcı onayladıktan sonra proformadaki fiyat ve teslim süresinden tek taraflı olarak keyfi biçimde dönemez.
İhracatta ve banka kredilerinde proforma fatura neden istenir?
Uluslararası ticarette ve yatırım finansmanında proforma fatura kilit bir rol oynar:
- Akreditif (L/C) Açılışı: İthalatçı firmanın bankası, yurt dışındaki satıcıya ödeme garantisi açabilmek için işlem tutarını ve Incoterms teslim şeklini (FOB, CIF vb.) gösteren resmi proforma faturayı şart koşar.
- Leasing ve KOSGEB Başvuruları: Makine veya ekipman alacak firmalar, kredi veya hibe onayı alabilmek için tedarikçiden aldıkları proforma faturayı bankaya veya kuruma sunar.
- Gümrük Ön Kontrolü: Alıcı ülke gümrük mevzuatında ön izin veya kota kontrolü için proforma üzerinden işlem yapılır.
Proforma fatura düzenlerken hangi bilgilerin yer alması gerekir?
Resmi faturayla karıştırılmaması için belgenin en üstünde büyük ve belirgin harflerle "PROFORMA FATURA / RESMİ GEÇERLİLİĞİ YOKTUR" ibaresi yer almalıdır. Ayrıca satıcı ve alıcı unvanları, düzenleme tarihi, teklif geçerlilik süresi (Örn: "Bu teklif 15 gün geçerlidir"), ürün/hizmet kalemleri, KDV oranı, döviz kuru şartı ve banka IBAN bilgileri eksiksiz yazılmalıdır.
Proforma Sürecinde Dikkat Edilecek 3 Pratik Adım
- Geçerlilik Tarihi Koyun: Döviz kurları ve hammadde maliyetleri hızla değişebildiği için her proforma faturaya mutlaka son geçerlilik tarihi (Opsiyon süresi) ekleyin.
- Fatura Numarası Vermeyin: Proforma faturalara resmi e-fatura serinizden numara vermeyin; "TEKLIF-2026-001" gibi ayrı bir takip kodu kullanın.
- Onay Geldiğinde Anında Dönüştürün: Müşteri teklifi onaylayıp mal sevkiyatı başladığında proforma üzerinde kalmayın; tek tıkla resmi e-fatura veya e-arşiv faturaya dönüştürün.
Sıkça Sorulan Sorular
Proforma faturaya istinaden ön ödeme (avans) alınırsa fatura kesilmeli mi?
Hayır, mal teslim edilmeden veya hizmet verilmeden alınan avanslar için fatura kesme zorunluluğu doğmaz; alınan para banka üzerinden "Alınan Sipariş Avansı (340)" olarak kaydedilir. Mal teslim edildiğinde kesin fatura kesilir.
Proforma fatura KDV beyannamesinde gösterilir mi?
Hayır. Proforma fatura yalnızca bir teklif belgesidir; hiçbir şekilde KDV veya gelir/kurumlar vergisi beyannamesine dahil edilmez.
Proforma fatura e-Fatura portalından kesilebilir mi?
Hayır, GİB e-Belge portalı yalnızca resmi fatura ve irsaliyeler içindir. Proforma faturalar Faturaport gibi ön muhasebe programlarının "Teklif / Sipariş" modülünden hazırlanır.
🚀 Faturaport ile Proforma Teklif Hazırlayın, Tek Tıkla e-Faturaya Dönüştürün!
Word veya Excel'de teklif hazırlayıp tekrar fatura kesmek için veri girmekle zaman kaybetmeyin.
- 14 Gün Kredi Kartsız Ücretsiz Deneme: Faturaport'a hemen kaydolup Teklif ve Sipariş modülünü test edin.
- Tek Tıkla Faturaya Dönüştürme: Müşteriniz proforma teklifinizi onayladığı anda tek tuşla GİB uyumlu e-fatura veya e-arşiv oluşturun.
- En Uygun Kontör Paketleri: Avantajlı fiyatlarla hem tekliflerinizi yönetin hem de faturalarınızı kesin.
- Cepten ve WhatsApp'tan Paylaşım: Şirket logolu şık proforma faturalarınızı telefonunuzdan hazırlayıp anında müşterinize gönderin.
Faturaport'u 14 Gün Ücretsiz Deneyin >