İrsaliyeli fatura ile sevk irsaliyesi arasındaki farklar nelerdir? e-İrsaliye zorunluluğu, fiili sevk anı ve irsaliyesiz mal taşıma cezaları rehberi.
Ticari Malların Sevkiyatında En Çok Karıştırılan İki Belge
Ticaret yapan işletmelerin sattıkları malları bir depodan diğerine veya müşterinin adresine taşırken yasal olarak belge düzenlemesi zorunludur. Maliye ve trafik denetimlerinde araçta bulunan malın faturası veya irsaliyesinin ibraz edilememesi, her bir sevkiyat için ağır Özel Usulsüzlük Cezaları kesilmesine ve mallara el konulmasına yol açabilir.
Bu noktada satıcıların en çok ikilem yaşadığı konu; hem faturanın hem irsaliyenin bir arada yer aldığı İrsaliyeli Fatura mı düzenlemeleri gerektiği, yoksa yalnızca taşımayı belgeleyen Sevk İrsaliyesi kesip faturayı sonradan mı göndermeleri gerektiğidir.
İrsaliyeli Fatura vs Sevk İrsaliyesi Karşılaştırma Tablosu
| Kriter |
Sevk İrsaliyesi |
İrsaliyeli Fatura |
| Temel Amacı |
Malın bir yerden bir yere nakledildiğini belgeler (Mali/Taşıma belgesi) |
Hem malın teslim edildiğini hem de satışın gerçekleştiğini tek belgede kanıtlar |
| Fiyat ve Tutar Bilgisi |
Yazılması zorunlu değildir (Miktar ve cins yeterlidir) |
Birim fiyat, KDV oranı ve toplam tutar zorunludur |
| Fatura Düzenleme Süresi |
İrsaliye tarihinden itibaren azami 7 Gün içinde fatura kesilmelidir |
Ayrı bir fatura kesilmez; belgenin kendisi zaten faturadır |
| Düzenleme Zamanı |
Mal depodan çıkmadan ve yola çıkmadan önce |
Malın teslimi anında alıcıya teslim edilmek üzere |
| e-Belge Karşılığı |
e-İrsaliye (GİB zorunluluk kapsamındakiler için) |
e-Fatura / e-Arşiv Fatura üzerinde "İrsaliye yerine geçer" ibaresi ve sevk saati ile |
Hangi durumlarda sevk irsaliyesi kesmek zorunludur?
Satılan bir mal hemen faturalandırılamıyorsa (örneğin ay sonunda toplu fatura kesilecekse), mal bir şubeden diğer şubeye veya konsinye olarak bir mağazaya gönderiliyorsa ya da tamir/bakım amacıyla servise naklediliyorsa satış gerçekleşmediği için irsaliyeli fatura kesilemez; yalnızca Sevk İrsaliyesi düzenlenir. Mal araçla yola çıkmadan önce irsaliyenin düzenlenmiş ve sevk tarih/saatinin yazılmış olması şarttır.
e-Fatura veya e-Arşiv faturada "İrsaliye Yerine Geçer" ibaresi nasıl kullanılır?
Gelir İdaresi Başkanlığı tebliğlerine göre; satıcı firma malın teslimi anında e-Fatura veya e-Arşiv Fatura düzenliyorsa ve faturanın üzerinde düzenleme tarihi ile birlikte düzenleme saati ve dakikası yer alıyorsa, ayrıca belgenin üzerine "İrsaliye yerine geçer" kaşesi/ibaresi eklenmişse bu fatura sevk irsaliyesi yerine geçer. Bu durumda araçta ayrıca fiziksel bir sevk irsaliyesi bulundurulmasına gerek kalmaz.
İrsaliyesiz mal taşımanın 2026 yılı cezası ne kadardır?
Vergi Usul Kanunu 353. maddesi uyarınca, sevkiyat sırasında yolda yapılan denetimlerde sevk irsaliyesi veya irsaliye yerine geçen faturası bulunmayan araçlardaki her bir sevkiyat için maktu özel usulsüzlük cezası uygulanır. 2026 yılı yeniden değerleme oranlarıyla bu ceza her bir tespit için binlerce lirayı bulabilmektedir.
Lojistik ve Sevkiyatta Dikkat Edilmesi Gereken 3 Kural
- Fiili Sevk Tarihini Doğru Yazın: Fatura düzenleme tarihi ile malın kamyona yüklenip yola çıktığı fiili sevk tarihi farklıysa, irsaliye üzerine mutlaka "Fiili Sevk Tarihi: Gün/Ay/Yıl ve Saat" yazılmalıdır.
- 7 Gün Kuralını İhlal Etmeyin: Sevk irsaliyesi kesilerek gönderilen malların faturası, irsaliye tarihinden itibaren en geç 7 gün içinde tanzim edilmelidir. Ay atlaması halinde ise faturanın mutlaka ayın son gününe kadar kesilmesi zorunludur.
- Taşıyıcı ve Plaka Bilgilerini Ekleyin: İrsaliyede malı taşıyan aracın plaka numarası ile şoförün veya kargo firmasının unvan/VKN bilgisi yer almalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kargo firmasıyla gönderilen ürünlerde irsaliye gerekir mi?
Anlaşmalı kargo firmaları kendi kargo taşıma irsaliyesini düzenlediği için, kargo poşetine üzerinde sevk saati ve "İrsaliye yerine geçer" ibaresi bulunan e-arşiv fatura çıktısının konulması yeterlidir.
Müşteri malı kendi aracıyla işyerinden teslim alırsa irsaliye gerekir mi?
Alıcı malı satıcının işyerinden kendisi teslim alıyorsa sevk irsaliyesi aranmaz; teslim anında doğrudan satış faturası düzenlenir.
e-İrsaliye kullanıcısı kağıt sevk irsaliyesi kesebilir mi?
e-İrsaliye uygulamasına zorunlu veya gönüllü dahil olan mükellefler kural olarak tüm sevkiyatlarını elektronik e-İrsaliye olarak düzenlemek zorundadır; yalnızca sistem arızası ve mücbir sebep hallerinde matbu kağıt irsaliye kullanılabilir.
🚀 Faturaport ile Sevkiyatlarınızı ve Faturalarınızı Kolayca Yönetin!
İrsaliye takibi, stok hareketleri ve e-fatura süreçlerinizi tek merkezden hatasız yönetin.
- 14 Gün Kredi Kartsız Ücretsiz Deneme: Faturaport'a hemen kaydolarak sevkiyat ve fatura modüllerini keşfedin.
- Tek Tıkla İrsaliyeden Faturaya Dönüştürme: Sevk irsaliyelerinizi zaman kaybetmeden tek tıkla satış faturasına dönüştürün.
- Avantajlı Kontör Fiyatları: Avantajlı kontör tarifeleriyle e-fatura, e-arşiv ve e-irsaliye kesin.
- Mobil İrsaliye ve Fatura: Depodayken veya araç başındayken akıllı telefonunuzdan saniyeler içinde belgenizi oluşturup karekodla paylaşın.
Hemen 14 Gün Ücretsiz Deneyin >
